W każdym z miast planowana jest publiczna prezentacja ok. 20 prac odnoszących
się do konkretnej przestrzeni miejskiej oraz do uwarunkowań architektonicznych
i historycznych. 15 prac stworzonych zostanie na miejscu specjalne na wystawę;
istniejące dzieła będą zaś dostosowane do lokalnej zabudowy miejskiej. Obok przestrzeni
miejskiej częścią wyznaczanego przez instalacje szlaku staną się publiczne wnętrza, takie
jak kościoły, synagogi, pasaże, pomieszczenia Muzeum Historycznego, bądź opuszczone
budynki. Umożliwi to włączenie projekcji slajdowych i wideoinstalacji w całość przedsięwzięcia.
Zgodnie z tematem projektu, większość prac odnoszących się do danego miejsca stanowią
projekty architektoniczne, rzeźby bądź instalacje. W Zamościu prace prezentowane
będą przede wszystkim na Rynku Wielkim i w okolicznych budynkach, w Poczdamie
natomiast szlak ekspozycji będzie się rozciągał na terenie pierwszego i drugiego
barokowego rozszerzenia miasta. Istniejące dzieła, których prezentacja będzie ściśle
powiązana z miejscem, to przede wszystkim prace medialne, takie jak Homes for America
Dana Grahama, które prezentowane będą zgodnie z pierwotnym zamierzeniem
autora w formie projekcji slajdowych, oraz prace fotograficzne Craigie Horsfield,
powstałe Zamościu w latach 70.
Obok prezentacji dzieł artystów, stanowiących jądro projektu Ideal City – Invisible
Cities, w każdym z miast planowana jest także kilkumodułowa wystawa i podejmująca
interesujące nas aspekty centralnego zagadnienia. Zależało nam przy tym z jednej
strony na uniknięciu funkcjonalizacji dobranych przez nas prac i artystów, czy też
użycia ich w roli argumentów na rzecz naszej tezy, z drugiej strony – na nadaniu
wystawie charakteru eseistycznego. Poszczególne części wystawy nie będą jednak
tworzyć zamkniętych całości, następujących kolejno po sobie. Prace przynależące
do poszczególnych modułów będą pokazywane wspólnie, tak by wzajemnie się
objaśniać. Podobnie jak interwencje artystów w przestrzeni publicznej, wystawa
będzie się odbywać w kilku miejscach, położonych w niewielkiej
odległości od siebie.
Oprócz prezentacji dzieł artystycznych, niezwiązanych z jakimikolwiek projektami
urbanistycznymi czy architektonicznymi, do wystawy włączyliśmy również trzech architektów
z ich projektami miast idealnych: Le Corbusiera, Oskara Niemeyera i Oskara Hansena.
- Pierwsza część wystawy poświęcona jest explicite miastu idealnemu. Jako kontrast
do miast idealnych Zamościa i Poczdamu, stanowiących tło dla naszego projektu,
pokazane zostaną trzy projekty miast idealnych wyrastające z ducha modernizmu
lat 50. i 60.: Chandigar Le Corbusiera, Brasilia Oskara Niemeyera oraz projekty
Oskara Hansena dla Lublina, prezentowane w formie dokumentacji fotograficznej.
Ramę dla dokumentacji utworzy zaś instalacja berlińskiego artysty Tilmana Wendlanda.
Do tego pokazany zostanie film Mattiasa Müllera o Brasilii – Vacancy.
- Kolejna część wystawy poświęcona będzie miastom niewidzialnym. Podczas gdy
pierwsza część stoi pod znakiem niewzruszonej modernistycznej wiary w możliwość
ciągłego udoskonalania planów i człowieka, składające się na część drugą anarchiczno-
sytuacjonistyczne wizje późnych lat 60., reprezentowane przez prace Constanta
i grupy Archigram, stanowią przejście do prac czysto artystycznych, krążących wokół
tematu bądź w intrygujący sposób podejmujących analizę zjawiska niewidzialności
miast. Taką pracą jest np. wideoinstalacja Ruly Halawani o nowym murze w Jerozolimie.
Artyści do dziś dają się zainspirować książce Italo Calvino, jak miało to na przykład
miejsce w przypadku Jonasa Dahlberga, który dla własnych potrzeb całkiem od
nowa zdefiniował dla siebie zawarte w jej tytule pojęcie. Wystawa ukaże fascynacje
artystyczne, których źródłem jest koncepcja niewidzialnych miast.
- Końcowa, trzecia część siatka (The Grid) stanowi swego rodzaju hommage „against
all odds” na geometryczną siatkę i kąt prosty. Tradycja sztuki konkretnej i
konstruktywistycznej z punktu widzenia historii idei związana jest nierozłącznie z koncepcją
miasta idealnego. Związki te zamierzamy prześledzić w pierwszym rzędzie na przykładzie
prac artystów takich jak Jarosław Fliciński i Gerold Miller, podejmujących swego rodzaju
grę z tradycją modernistyczną.
Artyści, których zaprosiliśmy do udziału w projekcie Ideal City – Invisible Cities
pochodzą z różnych kręgów kulturowych i reprezentują różne pokolenia. Zaproszeni
zostali z jednej strony starsi artyści konceptualni, jak David Tremlett i Lawrence
Weiner, których twórczość wykazuje swego rodzaju powinowactwo z tematem wystawy.
Z drugiej strony wybraliśmy artystów średniego pokolenia, takich jak Pedro Cabrita
Reis czy George Hadjimichalis, którzy w swoich pracach intensywnie zajmowali się
tematem miasta i architektury. Brian O’Connell i Lucas Lenglet reprezentują natomiast
najmłodsze pokolenie artystów podejmujących ponownie formy i najważniejsze
pytania modernizmu.
